In de Nederlands Hervormde kerk in Midwolda bevindt zich
een prachtig gerestaureerd Hinsz-orgel. Het Hinsz-orgel in Midwolda is het grootste
18-de eeuwse dorpsorgel van Noord-Nederland. Niet alleen uit Nederland maar uit
alle werelddelen komen organisten en liefhebbers naar Midwolda om het orgel te
bespelen of te beluisteren. Ieder jaar worden er in de maanden juni tot en
met oktober vele
concerten op dit pijporgel gegeven.
De Nederlands Hervormde kerk in Midwolda bevat een
prachtig Hinsz-orgel welke in 1772 door de orgelbouwer Albertus Anthoni Hinsz
(1704-1785) is gebouwd. Het orgel is zeer goed bewaard gebleven. Op één
na zijn alle registers nog authentiek.
Ieder jaar worden er in de maanden juni tot en met oktober door diverse organisten
concerten op dit prachtig klinkend orgel gegeven.
Voor de jaarlijkse orgelconcerten, zie de rubriek Actueel-Agendalaan op deze website.
Hinsz is geboren in Hamburg (Dld.) en was de
meesterknecht van de beroemde orgelbouwer Arp Schnitger. Arp Schnitger
overleed in 1719. Na z'n dood zetten zijn zoons de orgelbouw voort. Hinsz
trouwde met de weduwe van een zoon van Schnitger. Hij voegde nieuwe
elementen toe aan het Schnitger-orgel waardoor die orgels als Hinsz-orgels
bekend werden. In 1728 vestigde Hinsz zich als orgelbouwer in Groningen en
werd daar gaandeweg toonaangevend op zijn vakgebied. Het eerste
Hinsz-orgel werd gebouwd in Zandeweer. Verder bouwde hij, onder meer,
orgels in de kerken van Uithuizermeeden, Appingedam, Meeden en Midwolda.
De bouw van het Hinsz-orgel in Midwolda is destijds bekostigd door Johan
Hora Siccama, de toenmalige bewoner van de Ennemaborgh. Het was een
prestigieus
project, een groot instrument van wereldklasse werd in de kerk geplaatst
om te laten zien hoe rijk en welvarend men was. Het Hinsz-orgel in Midwolda telt 33 registers (2154 pijpen) verdeeld over twee klavieren en
een vrij pedaal. De orgelkast en de balgenkamer is gemaakt door Lubbartus Bekenkamp,
het snijwerk is van Anthony. Dz. Smit en de beelden zijn gemaakt door B. Kreemer.
Op 30 augustus 1772 werd het orgel ingewijd door ds. Wilm Ian van Eerten.
Het pijporgel is
in 1972 gerestaureerd door de Fa. Flentrop. Hierbij werd de dispositie
hersteld naar de situatie in 1772. Halverwege de jaren tachtig, van de
vorige eeuw, werd de gelijkzwevende temperament opnieuw aangebracht. Dit
werk werd uitgevoerd door Winold van der Putten uit Finsterwolde, die het
orgel in onderhoud heeft.
In 2000 is het orgel verder in topconditie gebracht door orgelmaker van
der Putten. Hij heeft de mechanieken van het orgel met
leer ingevoerd zodat ze niet meer rammelen. De pijpen van de Scherp van
het rugpusitief, het enige register dat bij de restauratie in 1972 opnieuw
is gemaakt, heeft hij opnieuw geïntoneerd. Voorheen klonk dit register te
schel, nu mengt het geluid weer met de klank van de overige pijpen en is
dit register weer de klankkroon van het orgel.
In 2002 is men begonnen aan de voorbereiding van de restauratie van de
tongwerken en de orgelkast. Ondanks de wijzigingen zijn de kerk en het
orgel sinds de bouwtijd heel goed bewaard gebleven. Ze vormen een dusdanig
bijzondere stilistische eenheid dat de kerk (met het interieur en het
orgel) is opgenomen in de lijst van de honderd meest bijzondere
Nederlandse kerkelijke monumenten.
Op 12 mei 2001 is de CD met de titel
"Bach in Midwolda" gepresenteerd. Op deze CD bespeeld de organist Stef
Tuinstra het Hinsz-orgel.
Op 5 juni 2010 is de nieuwste CD met de titel "Hintsorgel - Midwolda"
uitgekomen. Organist op de CD is Ludolf Heikens. Hij speelt werken van Bőhm
en Bach.
U kunt hier
twee fragmenten, in stereo, van totaal twee minuten downloaden (1,90 Mb.) van de
CD "Bach in Midwolda". Tevens kunt u
hier twee fragmenten, in
stereo, van in totaal 3 minuten downloaden (2,9 Mb.) van de CD "Hintsorgel -
Midwolda." U kunt deze fragmenten afspelen met de bekende Windows
Media Player en horen hoe prachtig het Hinsz-orgel klinkt.
Het orgel had oorspronkelijk twee
tremulanten, maar heeft nu nog één tremulant. De klavieren worden gekoppeld
door zogenaamde schuifkoppelingen en hebben een omvang van C-d''', die van het
pedaal C-d'. Hieronder is de huidige dispositie vermeld.